Home



daling deelnemers CSE

Stand van zaken daling deelnemers CSE 23 mei 2006

De vijf nieuwe schooltalen.

Hoe is het gesteld met deelname van eindexamenkandidaten aan CSE/talen?De volgende cijfers van het aantal kandidaten zijn afkomstig van de IBG.

eindexamenkandidaten Fries, Spaans, Turks, Arabisch, Russisch

 

2000

2004

2006

 

Fries

88

79

69

Gedaald met 19 tov 2000

Spaans

1545

1039

906

Gedaald met 639 tov 2000

Turks

351

98

114

Gedaald met 237 tov 2000

Arabisch

104

33

37

Gedaald met 67 tov 2000

Russisch

60

16

28

Gedaald met 32 tov 2000

Italiaans

Geen

CSE

 

 

Uit deze cijfers blijkt dus dat bij deze vijf talen het aantal eindexamenkandidaten is gedaald.

Het gaat om nieuwe schooltalen en niet om exotische talen. Die benaming is onjuist en wordt nergens ondersteund in de wet. Alle talen die als examenvak worden aangeboden, hebben de mvt-status. Voor veel leerlingen betreft het een moedertaal of een taal van een van hun ouders.

StandAlgemene reactie Levende Talen

Levende Talen stelt zichzelf de volgende vragen:
- Wat is de verklaring voor deze daling?
- Wat vindt de vereniging hier van?
- Wat moet er volgens de vereniging gebeuren om hierin verandering te brengen?

Er is al enige tijd een beleid te zien waardoor de 2e mvt onder druk staat. Dit vertaalt zich in minder keuzemogelijkheden voor talen en minder motivatie van leerlingen om een 2e of zelfs 3e mvt te kiezen. Dat is het sterkst in het vmbo.

De voorspelling is dat gezien het ‘nieuwe’ beleid in de nabije toekomst de daling bij de meeste nieuwe schooltalen blijft doorgaan en dat er bovendien een zeer dramatische daling te zien zal zijn van examenkandidaten Frans en Duits.
Immers, in het vmbo is de 2e mvt niet meer verplicht; in het atheneum zijn de mogelijkheden voor ontheffing van de 2e verplichte mvt verruimd en voor gymnasiasten is de 2e mvt straks helemaal niet meer verplicht. Laat staan dat leerlingen een andere mvt dan Frans of Duits kiezen of een derde mvt kiezen!

Nederland stond bekend al een land waar men de talen goed /gemakkelijk spreekt maar we zijn bezig om dit snel in negatieve zin te veranderen. Dat wil Levende Talen niet. Wij willen het talenonderwijs bevorderen en aanbieden aan alle typen leerlingen!

Wat zou er moeten veranderen:
-            Onderwijsbeleid ontwikkelen, gericht op bevordering van talenonderwijs om te voorkomen dat het talenonderwijs wordt (weg)gesaneerd in de school.
-           In het onderwijs meer rekening houden met de diversiteit aan talen in de samenleving, ook internationaal gezien.
-           Het huidige beleid aanpassen en afstemmen op Europese afspraken om het talenonderwijs te bevorderen: er dient talenonderwijs te worden gegeven aan alle leerlingen waarbij iedereen minimaal 2 talen leert en de mogelijkheid heeft om een 3e mvt te kiezen.
-            Scholen, ouders en leerlingen beter informeren over de keuzemogelijkheden voor de diverse talen.
-           In het vmbo zal men het talenonderwijs meer moeten toespitsen op de achtergronden (Zie Spaans, Arabisch, Turks en Fries), de mogelijkheden en (beroeps)behoeften van de vmbo-leerling.
-           Kennis en inzicht in het belang van goed talenonderwijs bij politici bevorderen en stimuleren: de politici nemen de beslissingen tenslotte. Hoe kan het bijvoorbeeld gebeuren dat de Tweede Kamer serieus heeft besloten om de verplichte 2e mvt af te schaffen voor gymnasiasten, de TALIGE leerlingen bij uitstek?
-           Last but not last: acceptatie dat talenkennis van economisch en maatschappelijk belang is: talenkennis erkennen als economisch goed.

Daarnaast zijn er specifieke redenen waarom de 5 genoemde talen minder worden gekozen.
Tot 2000 was Arabisch, Spaans en Turks examenvak op C- en D-niveau. In 2000 zijn de C-niveau examens voor deze drie talen opgeheven. Met de overstap naar het vmbo zijn er voor deze examens in de KB- en BB-niveaus geen mogelijkheden meer om het vak als examenvak aan te bieden. Daardoor heeft de daling niet zozeer te maken met desinteresse maar met het opheffen van het vak als examenvak. Voor Russisch en het Fries is de daling op een andere manier te verklaren. Vanaf 2001 worden deze vakken als examenvak aangeboden in havo en vwo, maar omdat de scholen deze vakken niet in het lesprogramma opnemen is er niet veel deelname geweest. Dan nog is er geen sprake van een daling in het leerlingenaantal in het havo en vwo.

Dit jaar zijn er voor het eerst examens ontwikkeld voor vmbo KB en BB maar een heleboel scholen zijn hiervan niet op de hoogte. Toch hebben zich voor het examen Turks 28 leerlingen aangemeld. De hoop is dat dit vak op meer scholen gekozen gaat worden omdat in de komende jaren Turks in KB en BB als keuzevak aangeboden gaat worden. Dankzij de Minister van Onderwijs is het weer mogelijk in het KB en BB examen te doen in deze talen.

Fries
Daling wordt verklaard door koppeling aan beleid t.a.v.2e mvt.

Verandering/verbetering:
Zodra een school betere faciliteiten biedt, zoals meer uren Fries in de ‘middenbouw’ wordt Fries meer gekozen.
Vmbo-scholen zouden het meer moeten aanbieden en zouden juist de keuze voor Fries moeten stimuleren omdat het Fries m.n. in zorgberoepen onmisbaar is.
Ook Havo/Vwo-scholen zouden het moeten aanbieden in de vrije ruimte. Fries is voor veel leerlingen een moedertaal.

Het  probleem is dat er behoefte is aan meer leraren Fries.
++  Als de school goede faciliteiten biedt, kiezen leerlingen het vak wel, blijkt uit de praktijk.  

Spaans
De daling is voor Spaans niet gekoppeld aan het beleid voor 2e mvt maar wordt veroorzaakt door een positieve ontwikkeling. Spaans als startersvak in de vrije keuzeruimte groeit (start in Havo/Vwo 4 en schoolexamen in Havo 5/Vwo 6). Dit startersvak is gemakkelijk in te passen in de school. Veel scholen hebben hun gewone ‘lange’ traject Spaans dat met CSE wordt afgesloten, ingeruild voor deze verkorte variant. Dat verklaart de daling in CSE. De groei in het schoolexamen is niet zichtbaar.

De daling bij Spaans wordt ook veroorzaakt door daling in het Vmbo van de belangstelling van Spaans als heelvak. Dat is wel een uitvloeisel van het beleid t.a.v. de 2e mvt: Spaans wordt niet meer wordt gekozen of aangeboden.
Waar Spaans ook daalt: bij Roc’s en landelijke opleidingscentra waar de cursisten hun cursus afsluiten met een staatsexamen.
++        Per 2006/2007 komt het vak wel weer in vmbo na twee jaar lobbyen, maar de docenten zijn helaas nu ontslagen en weg. Je mist daardoor een aantal leerjaren in de school en moet weer in 1e leerjaar beginnen.
++        Spaans groeit als startersvak!

Arabisch
Geen directe link met 2e mvt. De daling bij Arabisch wordt veroorzaakt omdat Arabisch  is afgeschaft als OALT (onderwijs in allochtone levende talen) in p.o. en de extra middelen zijn gestopt in het v.o. voor Arabisch. (Zie ook Turks). daardoor is een doorlopende leerlijn vanuit p.o. niet meer aanwezig en is het niet meer zo interessant voor de leerlingen om Arabisch te kiezen.

Verbeteren:
-            Leerlingen zouden het wel willen kiezen en ouders ook, dus je moet de mogelijkheid bieden in de school.
-            Leerlingen met voorkennis van Arabisch zouden meer kans moeten krijgen in de school om met een goed examencijfer de schoolcarrière af te sluiten.
-           Het is belangrijk om leerlingen en ouders beter te informeren, en de mogelijkheid te schetsen die de keuze voor Arabisch biedt.
-           Als 10 of 12 (ouders) van leerlingen per school Arabisch willen, zou de mogelijkheid geboden moeten worden door de school.

 ++        Er is een brochure voor ouders in de maak over Arabisch als mvt.

Reden voor de daling: de middelen zijn gestopt voor Turks en Arabisch in het v.o., dus scholen bieden de talen niet meer aan.

Turks
De sectie Turks constateert dat de vraag naar Turks op school met de dag stijgt. Alleen bieden scholen Turks niet als keuzemogelijkheid in hun programma  en krijgen leerlingen geen vrije keuze om een taal te kiezen. Natuurlijk zullen leerlingen die al Turks kennen baat hebben bij de mogelijkheid om Turks te kiezen, immers 20% van de Turkse leerlingen zijn vroegtijdige schoolverlaters. Als deze kinderen de mogelijkheid krijgen om in plaats van het Frans of Duits de Turkse taal te kiezen dan zal het aantal schoolverlaters ook dalen.

 Verbeteren:
-           de Turkse taal aanbieden als keuze voor mvt als keuzevak aan leerlingen op alle niveaus van Vwo tot BBL van het Vmbo.
-            Leerlingen met voorkennis van het Turks de kans bieden om met een goed examencijfer de schoolcarrière af te sluiten. Niet roepen dat het de integratie belemmert en de school een slecht imago bezorgt. Met vooroordelen komen we niet verder.
-           Het is belangrijk om leerlingen en ouders beter te informeren, en de mogelijkheid te schetsen die de keuze voor Turks biedt.
-           Als 10 of 12 (ouders) van leerlingen per school Turks (of Arabisch) willen, zou de mogelijkheid geboden moeten worden door de school.

De huidige situatie:
++ In 2006 is er toch een stijging te zien in het aantal examenkandidaten; er is bepaald geen sprake van desinteresse van leerlingen.
++ De nieuwe invoering van het CSE op KB- en BBL- niveau: per 2006-2007 zijn er toch kandidaten die op deze niveaus examen gaan doen.
++  Als de school goede faciliteiten biedt, kiezen leerlingen het vak wel, blijkt uit de praktijk.
++ Turks heeft het Centraal Examen op alle niveaus in het v.o.namelijk voor Havo/Vwo en  GL/TL, KBL en BBL op Vmbo-niveau.
++ Er is een landelijke stichting STON op p.o. niveau om de doorlopende leerlijn van het Turks ononderbroken door te laten gaan.
++Actieve informatiecampagne onder andere d.m.v. een brochure voor ouders die in de maak is voor Turks (zoals Arabisch) als mvt.

Russisch
Russisch is als 30 jaar een officieel eindexamenvak op school in Nederland, compleet met een Cito eindexamen.

Als je de aantallen eindexamenleerlingen van Russisch en de andere nieuwe schooltalen bekijkt vanaf 2000 bekijkt dan lijkt het niet goed te gaan. Eén heel duidelijke oorzaak is er niet, maar de 2e moderne vreemde taal staat al wat langer op scholen onder druk en dat geldt niet alleen voor de nieuwe schooltalen. Nederland is er altijd trots op geweest dat we een talenland zijn, maar dat lijkt af te gaan nemen.

Er zijn meerdere oorzaken voor de terugloop van het aantal examenkandidaten aan te wijzen: Met de invoering van de 2e fase kregen de scholen te maken met nieuwe vakken, allerlei veranderingen, druk op het rooster. De scholen en schoolleiders werden overbelast en veel scholen werden daarom wat voorzichtiger als het gaat om het invoeren van de nieuwe schooltalen. Aan de andere kant zijn er ook scholen ingesprongen op de nieuwe mogelijkheden die de 2e fase bood, zoals onze school Schravenlant. Wij zijn begonnen met het zogenaamde VWO+, een modern gymnasium niet met de klassieke talen, maar met de levende talen Spaans en Russisch. De leerlingen krijgen in de 1e klas Spaans en in de 2e klas Russisch erbij. Bij ons op school levert dat elk jaar nog een nieuwe brugklas op.

Niet alle leerlingen die de nieuwe schooltalen volgen, zijn terug te vinden in de dalende  cijfers van het IBG. Met de invoering van de 2e fase is het startersvak ingevoerd, een variant, waarbij leerlingen niet meer per se tot het Cito-eindexamen door hoeven te gaan, maar het vak eerder afsluiten. Dus die leerlingen zijn wel op de scholen aanwezig, alleen zie je ze niet meer terug in de cijfers.

Een vak als Russisch heeft ook te maken met politieke en economische veranderingen. Als het goed in Rusland gaat – bijvoorbeeld toen Gorbatsjov aan de macht kwam – neemt het aantal studenten en leerlingen toe. Onder Jeltsyn en de economische crisis nam het aantal af. Op dit moment groeit de Russische economie en neemt het aantal leerlingen weer toe. Je ziet die tendens ook bij ons op school terug. Vorig jaar hadden we 4 eindexamenleerlingen die Russisch deden, dit jaar zijn het er 7 en volgend jaar ook weer.

Traditioneel was het Russisch altijd heel sterk in het avondonderwijs vertegenwoordigd. We hadden een sterke positie en volle klassen. Toen de subsidiering van de avondscholen veranderde, verdween ook heel snel het vak Russisch van de avondscholen en viel het aantal examenkandidaten snel terug.

Als docent Russisch vorm je op school meestal een eenmanssectie. Dat kan betekenen dat als een docent stopt - bijvoorbeeld omdat ze met pensioen gaat - dat voor de school een aanleiding kan zijn om het vak te heroverwegen en is wel gebeurt dat men het vak afschafte.

Wat we doen als vereniging om de positie van de nieuwe schooltalen te verbeteren
De nieuwe schooltalen, zoals we officieel heten (alhoewel we niet zo nieuw zijn, want Russisch is dus al 30 jaar lang een officieel eindexamenvak), hebben zich verenigd in het Platform Nieuwe Schooltalen. Daar zit ook Italiaans in.

We proberen gezamenlijk de scholen te vertellen wat de mogelijkheden zijn om een van de nieuwe schooltalen in te voeren. We hebben onlangs een bijeenkomst van schoolleiders gehouden en hen voorgelicht over de verschillende mogelijkheden die er zijn. Want ook met de invoering van de vernieuwde 2e fase per 2007 zijn er weer volop kansen. Dan mogen leerlingen i.p.v. Duits of Frans een van de nieuwe schooltalen kiezen.

Naast voorlichting voor schoolleiders zijn we ook bezig om een voorlichtingsfolder te ontwikkelen voor ouders en leerlingen om hen op de mogelijkheden te wijzen die in het onderwijs bestaan.

Verder helpen we scholen concreet met het invoeren van het vak op allerlei niveaus. Zo is er onlangs op het Rietveldcollege in Utrecht Russisch ingevoerd in de zogenaamde Rietvelduren. De docent die daar les geeft hebben we heel concreet bijgestaan met het vinden van geschikt lesmateriaal.

Ook komen er bij de sectie Russisch steeds meer verzoeken binnen van Russische leerlingen. Zij zitten op Nederlandse scholen, volgen in Nederland Havo of VWO, maar op de eigen school wordt geen Russisch gegeven. De sectie Russisch begeleidt hen op afstand en zo kunnen zij in het Russisch eindexamen doen op de eigen school. 

Russisch is niet aan het verdwijnen in het Nederlandse onderwijs. Het wordt in allerlei vormen op allerlei niveaus gegeven op diverse middelbare scholen. Maar ook de particuliere instituten doen het goed. Kortom, cijfers geven niet altijd het complete beeld. 

Italiaans
Bij de invoering van Italiaans was er geen CSE omdat er destijds geen scholen waren die Italiaans in hun curriculum hadden opgenomen waardoor de noodzaak van een CSE ontbrak.

Gevolg van het ontbreken van een CSE is dat scholen huiverig staan tegenover de introductie van Italiaans in hun reguliere curriculum. Verschillende scholen bieden Italiaans aan, maar de omvang van het vak loopt sterk uiteen. De school die op dit moment veel expertise ontwikkelt op het gebied van Italiaans als volledig vak is Het Amsterdams Lyceum in Amsterdam. Dit jaar zijn voor het eerst in de VI klas schoolexamens afgenomen voor het lange traject in alle vaardigheden. Op Het Amsterdams Lyceum is in het schooljaar 2005-06 een start gemaakt met Corso Italiano – versterkt Italiaans vanaf de brugklas, waarvoor veel belangstelling blijkt te zijn (16 leerlingen in 2005-06, 23 leerlingen voor de nieuwe brugklas in sj 2006-07).

De expertise van Het Amsterdams Lyceum kan worden gekoppeld aan de expertise binnen het CITO, met als resultaat een CSE voor Italiaans. De totstandkoming van een CSE zal voor scholen een extra stimulans zijn om Italiaans een plaats te geven binnen het curriculum.

Frans en Duits

eindexamenkandidaten Frans en Duits

 

 

 

2000

2004

2006

Frans

 

 

 

 

mavo

 

12.077

nvt

nvt

vmbo

 

nvt

10.066

9.781

havo

 

12.847

8.794

9.238

vwo

 

11.288

7.741

8.447

 

totaal

36.212

26.601

27.466

Duits

 

 

 

 

mavo

 

35.493

nvt

nvt

vmbo

 

nvt

35.681

32.202

havo

 

19.703

11.865

13.008

vwo

 

14.740

7.042

7.794

 

totaal

69.936

54.588

53.004

 

 

 

 

 

Duits 

De cijfers van 2000 zijn cijfers van de mammoetwet, daarna kwamen de deeltalen, vermindering van de mogelijkheid om een volledige taal te kiezen etc.

De daling bij havo en vwo wordt veroorzaakt doordat in 2000 nog sprake was van ruimere mogelijkheden om het vak te kiezen. De cijfers in 2004 en 2006 zijn een gevolg van de wet op de tweede fase: verminderde keuzemogelijkheid (feitelijk beperkt tot twee profielen, breder vakkenaanbod in met name het CM-profiel) en interne concurrentie van het eigen deelvak.

Er is al veel geprotesteerd door Levende Talen tegen de effecten van het beleid t.a.v. talenonderwijs, o.a. tegen de verruiming van de 'ontsnappingsmogelijkheden’ in atheneum, tegen afschaffing verplcihte 2e mvt in gymnasium, tegen het feit dat in de nieuwe onderbouw Duits en Frans niet in het kerndeel staan.

 Verbeteringen:
-  alert blijven op negatieve effecten van beleid op talenonderwijs;
-  reageren op te voorspellen en/of geconstateerde negatieven effecten op het talenonderwijs;
-  de individuele scholen moeten waken voor verdere aantasting van het talenaanbod.

 Frans
Verklaringen voor de daling.

Politiek
:·        Mogelijkheden om er een vreemde taal bij te kiezen zijn verslechterd sinds 2000. Kiezen van een extra mvt wordt niet gestimuleerd. ·        De verlichtingsmaatregel/ontsnappingsclausule voor leerlingen met een exact pakket is een droevig laatste feit. ·        Het verlies van de tweede mvt op de Gymnasia is een zeer ernstige aderlating.

Scholen:·        Scholen blokkeren bepaalde keuzes: in combinatie met bepaalde andere vakken (Natuurkunde) kan Frans vaak niet gekozen worden.·        Het profiel C&M staat onder druk, mogelijkerwijs geven decanen een negatief advies omdat je met C&M “niet zoveel mogelijkheden hebt”.

  • Frans kiezen op het vmbo wordt vaak niet gestimuleerd, argumenten:
    1. één 2e mvt aanbieden is wel genoeg, dat spaart een dure docent Frans uit
    2. men zegt dat je voor Frans op het mbo toch op 0-niveau kunt beginnen, net als voor Spaans. Dat is misschien wel zo, maar de tijd die op het vmbo aan Frans had kunnen worden besteed is op het mbo niet beschikbaar, het vereiste niveau wordt dus niet wordt gehaald en leerlingen haken halverwege teleurgesteld af. Daar komt bij dat in de nieuwe kwalificatiedossiers het mvt-uitstroomniveau heel hoog is ingezet. Voor mbo-docenten is het ondoenlijk om dat niveau te halen als de leerlingen op het vmbo niet al flink wat Frans hebben gehad.

Leerlingen/ studenten:
·        Leerlingen in de onderbouw vinden Frans vaak moeilijk en niet relevant. Ze ventileren dat het 'kennen' van Engels voldoende is om je in de wereld te bewegen (internet, vakantie). Ze hebben geen idee hoe bredere talenkennis in hun latere beroep van nut kan zijn.
·        Er is weinig gelegenheid om met Frans in aanraking te komen (de meeste media zijn Engelstalig). Frans wordt niet ‘sexy’ gevonden.
·        Frans wordt niet meer als een taal ervaren die een opening biedt naar de Francophonie en andere Romaanse talen en landen.
·        Op Universitaire lerarenopleidingen loopt het aantal studenten Frans terug (ten faveure van Spaans?). Het studeren van een taal is überhaupt niet zo populair: als studenten al voor letteren kiezen, kiezen ze nogal eens voor meer algemene studierichtingen zoals Europese Studies, Algemene letteren o.i.d. In de master/ eerstegraads lerarenopleiding zitten nogal wat studenten, ouder dan 30, die eerst iets anders gedaan hebben (bedrijfsleven) en dan pas kiezen voor het leraarschap, of het zijn buitenlandse studenten en native speakers.

 Aanbevelingen voor verbetering
:
·        Laat politiek en scholen (en misschien ook wel studenten/leerlingen) inzien dat het bereiken van een bepaald niveau ook een bepaalde tijd vergt. Stel je die tijd niet ter beschikking, of wil je die tijd er niet aan besteden, dan is het zinloos om eraan te beginnen.
·        Doe bij het bedrijfsleven en het vervolgonderwijs een degelijk onderzoek naar wat men verwacht aan talenkennis
·        In het verlengde van het vorige punt: herhaal het fameuze Fenedex-onderzoek. En dan ook voor Duits.
·        Meer subsidie mogelijkheden om native-speakers in de klas te halen, naast de ‘gewone’ docent. Bijvoorbeeld door ze te kunnen inzetten als klasseassistent….(om de doeltaal in de klas te kunnen halen).
·        Stimuleren (of liever nog verplicht stellen) van tweede vreemde taal op het gymnasium bij uitstek de plek om talen te leren.

Levende Talen, mei 2006

Contactpersonen:

Marianne Bodde-Alderlieste, voorzitter
voorzitter@levendetalen.nl

 Sectie Arabisch: Ali Liazid
aliliazid@hotmail.com, aliliazid@wanadoo.nl 

Sectie Duits: Erwin de Vries
ek.de.vries@home.nl

 Sectie Frans: Noortje Jacobs-Hessing
e.g.jacobs.hessing@hccnet.nl


Sectie Fries: Reitze Jonkman 
reitze@operamail.com

Sectie Italiaans: Maria Bonaria Urban
M.B.Urban@uva.nl

 Sectie Russisch:  Nony Verschoor
nonyverschoor@xs4all.nl
n.verschoor@schravenlant.nl

 Sectie Spaans: Danielle Siems
voorzitter.spaans@levendetalen.nl
daniellesiems@hotmail.com

 Sectie Turks: Yasemin Yurtseven
yaseminyurtseven@hotmail.com

Eindexamenkandidaten

 

 

 

 

 

2000

2004

2006

 

 

Nederlands

 

 

 

 

 

mavo

 

86079

nvt

nvt

 

 

vmbo

 

nvt

51733

53912

 

 

havo

 

51909

45880

48633

 

 

vwo

 

33846

31715

34055

 

 

 

totaal

171834

129328

136600

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Engels

 

 

 

 

 

 

mavo

 

82450

nvt

nvt

 

 

vmbo

 

nvt

51662

53898

 

 

havo

 

51394

45744

48569

 

 

vwo

 

33724

31890

33878

 

 

 

totaal

167568

129296

136345

 

 

 

 

 


Berichten / agenda


Vakbondsnieuws
Actueel vakbondsnieuws en MHP Nieuwsbrieven Lees verder

Extern nascholingsaanbod
Lees verder

Verenigingsnieuws:
Lees verder